anasayfa
Kapat
  • PAYLAŞ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ

AnasayfahukukTÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ

TÜRKİYE CUMHURİYETİ ANAYASA MAHKEMESİ

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi 1961 yılında düzenlenen Anayasa ile kurulmuştur. Kuruluşunun yanı sıra görev ve yetkileri ile yargılama usulü de 1961 Anayasası’nda açıkça düzenlenmiştir. Sonrasında ise 1982 Anayasası’nın yürürlüğe girmesi ile beraber bu düzenlemeler yeni Anayasa’da yerini bulmuştur. 1982 Anayasası’nın 146 ve 149. Maddeleri arasında Anayasa Mahkemesi’nin yine görev ve yetkilerinin, çalışma ve yargılama usullerinin düzenlendiği görülmektedir. Ayrıca son olarak 2010 Anayasa değişikliği ile bu mahkemenin özellikleri son halini almıştır.

Anayasa Mahkemesi Türk hukuk sisteminde bulunan yüksek mahkemelerden birisidir. Kuruluşu Anayasa ile düzenlenmiştir. Anayasa Mahkemesi on yedi üyeden oluşmaktadır. Bu üyelerden iki tanesi Türkiye Büyük Millet Meclisi Sayıştay Genel Kurulunun kendi başkan ve üyeleri arasından, her boş üye için gösterecekleri üçer aday içinden, bir üyesi ise baro başkanlarından serbest avukatlar arasından gösterecekleri üç adayiçinden yapacağı gizli oylama ile seçilir.

anayasa mahkemesi

Cumhurbaşkanı; üç üyeyi Yargıtay, iki üyeyi Danıştay, bir üyeyi Askerî Yargıtay, bir üyeyi Askerî Yüksek İdare Mahkemesi genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri arasından her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; en az ikisi hukukçu olmak üzere üç üyeyi Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında görev yapan öğretim üyeleri arasından göstereceği üçer aday içinden; dört üyeyi üst kademe yöneticileri, serbest avukatlar, birinci sınıf hâkim ve savcılar ile en az beş yıl raportörlük yapmış Anayasa Mahkemesi raportörleri arasından seçer. ( 1982 Anayasası md.146)

Anayasa Mahkemesi üyelerinin yapılan son düzenlemeler ile on iki yıl görev yapmak üzere seçilecekleri kabul edilmiştir. Ancak üye olarak seçilen bir kimsenin bu on iki yıllık sürenin sonunda tekrar bu göreve seçilmesi yasaklanmıştır. Ayrıca bu mahkemenin üyeleri 65 yaşlarını doldurmakla beraber emekliye ayrılırlar. Anayasa Mahkemesi üyeliği bazı durumlarda sona erebilecektir. Bu durumlar ise yasa ile özel olarak belirlenmiştir. Anayasa Mahkemesi üyeliği, bir üyenin hakimlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymesi halinde kendiliğinden sona ermekte iken yine bu üyenin sağlık sebebiyle görevini yerine getiremeyeceğinin kesin olarak anlaşılması halinde ise Anayasa Mahkemesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararı ile sona erecektir. (1982 Anayasası md.147)

Peki, Anayasa Mahkemesinin görevleri nelerdir? Dilerseniz beraber inceleyim.

Anayasa Mahkemesinin Görevleri

  • İlk olarak Anayasa Mahkemesinin kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasa’ya şekil ve esas bakımından uygun olup olmadığını denetlediğini görmekteyiz.
  • Anayasa değişikliklerini şekil ve esas bakımından inceleyip denetlerken bireysel başvuruları da karara bağlamaktadır. Fakat olağanüstü haller ile sıkıyönetim ve savaş hallerinde çıkarılan kanun hükmünde kararnameleri şekil ve esas bakımından incelemesi için Anayasa Mahkemesi’ne dava açılamayacaktır.
  • Anayasa Mahkemesi Yüce Divan sıfatı ile Cumhurbaşkanını, Meclis Başkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Askeri Yargıtay, Yargıtay, Danıştay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi Başkan ve üyelerini, Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcılarını, Cumhuriyet Başsavcı vekilini, HSK ve Sayıştay Başkan ve üyelerini görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılar.
  • Siyasi partilere ilişkin dava ve başvurular da yine Anayasa Mahkemesi’nde incelenecektir.

Anayasa Mahkemesi’nin çalışma ve yargılama usulü de yine yasalar ile düzenlenmiştir. Bu mahkeme iki bölüm veGenel Kurul ile çalışmaktadır. Bölümler ise başkanvekili başkanlığında dört üyenin katlımı ile toplanmaktadır. Genel Kurul ise mahkeme başkanının veya başkanın belirleyeceği başkanvekilinin başkanlığında en az on iki üye ile toplanır. Bu mahkemede kararlar hem bölümlerde hem de Genel Kurul’da salt çoğunluk ile alınır. Anayasa Mahkemesi’nin kararları kesindir ve bu kararlar gerekçeli bir şekilde açıklanırlar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir